Bediüzzaman Said Nursî'nin Risale-i Nur Külliyatı'nda AKIL konusuyla ilgili bölümler, atıflar ve Kur'ân âyetleri.
Kur'ân-ı Kerîm'den İlgili Âyetler
Konu adının geçtiği âyetler
"Şimdi bunların, size hemen inanacaklarını ümit mi ediyorsunuz? Halbuki bunlardan bir grup vardı ki, Allah'ın kelâmını işitirlerdi de sonra ona akılları yattığı halde bile bile onu tahrif ederlerdi."
Bakara Sûresi, 75. Âyet
"Şüphesiz göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün birbiri ardınca gelişinde, insanlara yarar şeylerle denizde akıp giden gemide, Allah'ın yukarıdan bir su indirip de onunla yeri ölümünden sonra diriltmesinde, diriltip de üzerinde deprenen hayvanları yaymasında, rüzgarları değiştirmesinde, gök ile yer arasında emre hazır olan bulutta şüphesiz akıllı olan bir topluluk için elbette Allah'ın birliğine deliller vardır."
Bakara Sûresi, 164. Âyet
"Onlara: "Allah'ın indirdiğine uyun." dendiği vakit de: "Yok, atalarımızı neyin üzerinde bulduysak ona uyarız." dediler. Ya ataları bir şeye akıl erdiremez ve doğruyu seçemez idiyseler de mi onlara uyacaklar?"
Bakara Sûresi, 170. Âyet
"O kâfirlerin hali, sadece bir çağırma veya bağırmadan başkasını işitmeyerek haykıranın haline benzer; onlar sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler, akıl da etmezler."
Bakara Sûresi, 171. Âyet
"Ey temiz akıl sahipleri! Kısasta sizin için bir hayat vardır. Ümit edilir ki, korunursunuz."
Bakara Sûresi, 179. Âyet
"Hac, bilinen aylardadır. Her kim o aylarda hacca başlayıp kendisine farz ederse; artık hacda kadına yaklaşmak, günah işlemek ve kavga etmek yoktur. Siz hayırdan ne işlerseniz, Allah onu bilir. Kendinize azık edinin. Şüphesiz ki azıkların en hayırlısı Allah korkusudur. Ey akıl sahipleri! Benden korkun!"
Bakara Sûresi, 197. Âyet
"İşte akıllarınız ersin diye, Allah size âyetlerini böylece açıklıyor."
Bakara Sûresi, 242. Âyet
"Dilediğine hikmet verir, hikmet verilene ise pek çok hayır verilmiş demektir. Ve bunu ancak üstün akıllılar anlar."
Bakara Sûresi, 269. Âyet
"Sana bu kitabı indiren O'dur. Bunun âyetlerinden bir kısmı muhkemdir ki, bu âyetler, kitabın anası (aslı) demektir. Diğer bir kısmı da müteşabih âyetlerdir. Kalblerinde kaypaklık olanlar, sırf fitne çıkarmak için, bir de kendi keyflerine göre te'vil yapmak için onun müteşabih olanlarının peşine düşerler. Halbuki onun te'vilini Allah'dan başka kimse bilmez. İlimde uzman olanlar, "Biz buna inandık, hepsi Rabbimiz katındandır." derler. Üstün akıllılardan başkası da derin düşünmez."
Âl-i İmrân Sûresi, 7. Âyet
"Göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün birbiri ardınca gelip gidişinde selim akıl sahipleri için gerçekten açık, ibretli deliller vardır."
Âl-i İmrân Sûresi, 190. Âyet
"Evlenme çağına gelinceye kadar yetimleri gözetip deneyin. Onların akılca olgunlaştıklarını görürseniz, mallarını kendilerine teslim edin. "Büyüyecekler de mallarına sahip olacaklar" endişesiyle onları israf ederek, tez elden yemeyin. Zengin olan, onların malını yemekten çekinsin. Fakir olan ise, meşrû sûrette yesin. Mallarını kendilerine verdiğiniz zaman, bunu şahitler karşısında yapın. Hesap görücü olarak Allah yeter."
Nisâ Sûresi, 6. Âyet
"Namaza çağırdığınız zaman, onu alay ve eğlence konusu yaparlar. Bu onların, akıllarını kullanmayan bir toplum olmalarından dolayıdır."
Mâide Sûresi, 58. Âyet
"De ki: "Pis olan şeyle temiz olan şey bir olmaz, pis olanın çokluğu hoşuna gitse bile". Ey selim akıl sahipleri Allah'tan korkun ki kurtuluşa eresiniz."
Mâide Sûresi, 100. Âyet
"Allah, ne "bahîre"yi, ne "sâibe"yi, ne "vesile"yi ve ne de "hâm"ı meşru kılmıştır. Fakat küfredenler, Allah'a yalan iftira etmektedirler. Onların çoğunun akılları ermez."
Mâide Sûresi, 103. Âyet
"İçlerinden seni dinlemeye gelenler de var. Sen, sağırlara, üstelik akılsız da olanlara dinletebilir misin?"
Yûnus Sûresi, 42. Âyet
"Allah'ın izni olmadıkça hiçbir kişinin iman etmesi mümkün değildir. Akıllarını kullanmayanlar üzerine Allah bir uğursuzluk yükler."
Yûnus Sûresi, 100. Âyet
""Ey kavmim! Bu iş için sizden bir ücret istemiyorum. Benim ecrim ancak beni yaratana aittir. Artık akıllanmayacak mısınız?""
Hûd Sûresi, 51. Âyet
"Gerçekten de onların kıssalarında üstün akıllılar için bir ibret vardır. Bu Kur'ân uydurulmuş herhangi bir söz değildir. Lâkin kendisinden önce gelen kitapların tasdiki her şeyin ayrıntılarıyla açıklayıcısı ve iman edecek bir kavim için hidayet ve rahmettir."
Yûsuf Sûresi, 111. Âyet
"Şimdi Rabbinden sana indirilenin gerçekten hak olduğunu bilen bir kimse, kör olan bir kimse gibi olur mu? Fakat bunu ancak üstün akıllı ve temiz vicdanlı kimseler idrak ederler."
Ra'd Sûresi, 19. Âyet
"Bu Kur'ân, kendisiyle uyarılsınlar, Allah'ın ancak bir tek ilâh olduğunu bilsinler ve akıl sahipleri öğüt alsınlar diye insanlara gönderilmiş bir tebliğdir."
İbrâhim Sûresi, 52. Âyet
"Biz, bu Kur'ân'da akıllarını başlarına almaları için türlü şekillerde (ikaz ve ihtarı) açıkladık. Fakat bu açıklamalar ancak onların nefretini artırmıştır."
İsrâ Sûresi, 41. Âyet
"Hem siz yiyin, hem de hayvanlarınızı otlatın. Akıl sahibleri için bunda nice ibretler vardır!"
Tâhâ Sûresi, 54. Âyet
"(Ey Kureyş topluluğu!) And olsun, size öyle bir kitab indirdik ki, bütün şan ve şerefiniz ondadır. Hâlâ akıllanmayacak mısınız?"
Enbiyâ Sûresi, 10. Âyet
""Size de, Allah'ı bırakıp taptıklarınıza da yazıklar olsun, siz hâlâ akıllanmayacak mısınız?""
Enbiyâ Sûresi, 67. Âyet
"Yoksa sen, onların çoğunun gerçekten söz dinleyeceğini yahut akıllanacağını mı sanıyorsun? Gerçekte onlar hayvanlar gibidir, hatta gidişçe daha sapıktırlar."
Furkan Sûresi, 44. Âyet
"Andolsun ki onlara, "Gökten su indirip, onunla ölümünün ardından yeryüzünü canlandıran kimdir?" diye sorsan, mutlaka, "Allah " derler. De ki: (Öyleyse) hamd de Allah'a mahsustur. Fakat çokları akıllarını kullanmazlar."
Ankebût Sûresi, 63. Âyet
"Bununla beraber kimin ömrünü uzatıyorsak, yaratılışta onu (güç ve kuvvetini alarak) tersine çeviriyoruz. Hâlâ akıllanmayacaklar mı?"
Yâsîn Sûresi, 68. Âyet
"Ve siz elbette sabahleyin ve geceleyin onlara uğrar ve üzerlerinden geçersiniz. Hâlâ akıl edip düşünmez misiniz?"
Sâffât Sûresi, 137. Âyet
"Ve siz elbette sabahleyin ve geceleyin onlara uğrar ve üzerlerinden geçersiniz. Hâlâ akıl edip düşünmez misiniz?"
Sâffât Sûresi, 138. Âyet
"Bu, sana indirdiğimiz mübarek bir kitaptır ki, insanlar onun âyetlerini düşünsünler ve temiz akıl sahipleri ibret alsınlar."
Sâd Sûresi, 29. Âyet
Anlamca ilgili âyetler
"Ay tutulur,"
Kıyâmet Sûresi, 8. Âyet
"İnsanların ilâhına,"
Nâs Sûresi, 3. Âyet
"Hâ Mîm."
Fussilet Sûresi, 1. Âyet
"Hâ Mîm."
Mü'min Sûresi, 1. Âyet
"Nasıl, bunlarda bir akıl sahibi için yemin var değil mi?"
Fecr Sûresi, 5. Âyet
"Dilenciyi de azarlama."
Duhâ Sûresi, 10. Âyet
"Dileyen onu düşünür."
Müddessir Sûresi, 55. Âyet
"Yâsîn."
Yâsîn Sûresi, 1. Âyet
"Ondan çevrilen (imana) çevrilir."
Zâriyât Sûresi, 9. Âyet
"Konulmuş kadehler,"
Gâşiye Sûresi, 14. Âyet
Risale-i Nur'da Geçtiği Yerler
Aklın şe'ni bürhan üzerine gitmektir.
Muhâkemat · s.104
Sh.’daki 2.p.’dan İtibaren
Manevî hastalıklar insanları aklî ilimlere sevkeder
Mesnevî-i Nuriye · s.108
Sh.’daki “Nokta”
Kuvve-i akliyenin ifrat, tefrit mertebeleri hk.
İşârâtü'l-İ'câz · s.42
Sh.’daki 2. İhtar
Akıl ve fikrin darlığı, vüsati
Mesnevî-i Nuriye · s.193
Sh.’daki 2. İ’lem
İşârâtü'l-İ'câz · s.123
Yedincisi
Akıl - Kalp münesebatı
Mesnevî-i Nuriye · s.377
Sh.'daki İ'lem
Şuâlar · s.197
Sh.’daki Ayet'ten İtibaren
Muhâkemat · s.131
Altıncı Mesele’nin 4.p.
Muhâkemat · s.122
Üçüncü Mesele’nin 3.p.
Kuvve-i akliye, sâni tarafından tahdit edilmemiştir.
İşârâtü'l-İ'câz · s.279
Sh.’daki 1. ve 2. p.
Aklın fikirlerini ve istidatların tatmin ve temin edeceği yer âlem-i ahirettir.
İşârâtü'l-İ'câz · s.252
Sh.’daki 1.p. ( Cevap )
Zihin ve fikrin, cenab-ı hakkın azametini tasavvur edememesi
İşârâtü'l-İ'câz · s.179
Sh.’daki 2, 3 ve 4.p.